Çölyak Hastalığı Rehberi

Merve ALTUNTAŞ | 21.10.2017

   Çölyak Hastalığını Anlamak

   Çölyak hastalığı olan insanlarda bağışıklık sistemi; ince bağırsak duvarına zarar vererek glutene tepki verir.Bağırsaklarda hasar oluşumu görülür. Bu sebeple çölyak hastaları gluten içeren buğday, çavdar ve arpa yiyemezler. Gıdada bulunan birçok besin öğesinin çoğu ince bağırsaklarda absorbe edildiğinden dolayı ince bağırsakların zarar görmesi besinsel eksikliklere sebep olur buda besinlerin tamamen kullanılamadığı anlamına gelir.

   Tehşis

  Eğer birinci dereceden yakın aile üyelerinden biri çölyak hastası ise sizinde çölyak hastası olma oranınız 22 de 1’ e yükselir. Yalnız aile geçmişi her zaman doğru bir ölçü olmayabilir.

   İşte çölyak hastalığının bazı semptomları;

   •    Diyare
   •    Karın ağrısı
   •    Yorgunluk
   •    Eklem ağrısı
   •    Kilo kaybı
   •    Kaşıntılı deri döküntüsü

   İnsandan insana çeşitlilik gösterecek çölyak ile bağlantılı onlarca semptom vardır. Semptomlar sindirim sisteminde veya vücudun her hangi bir yerinde meydana gelebilir. Çölyak hastalığının doğru bir şekilde teşhis edilmesi semptomların tıbbi bir biçimde incelenmesinden geçer. Ayrıca belirli oto-antikorların yüksek düzeylerine bakmak için bir kan testi ve incebağırsaktan alınan bir parçanın biyopsisinin yapılması da teşhis için gereklidir.

   Çölyak hastalığının bir tedavisi yoktur, ancak bu durum yönetilebilir. Bu şekilde çölyak hastaları uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilirler.

   Diyet ve Beslenme

   Çölyak hastaları için tek tedavi glutensiz diyettir. Doğal olarak glutensiz olan birçok gıda var. Bunlar; meyveler, sebzeler, et, tavuk eti, balık, kuruyemiş yumurta ve daha fazlası. Glutensiz ürünlerle ilgilenen müşterilerin artmasına cevap olarak üreticiler giderek glutensiz ürünlerin sayısını arttırmaya başladı.

   Bu süreci yönetmek yalnızca gluteni diyetten elimine etmekle alakalı değildir. Aynı zamanda; demir, kalsiyum, lif, ve B vitaminlerinden tiamin, riboflavin, niasin , folik asit gibi vücudun ihtiyacı olan temel besin ve vitaminleri aldığından , kilo alımının olduğundan emin olmak gerekir. Kilo almak çölyak hastasının glutensiz diyetinin yolunda gittiğinin bir göstergesidir. Buradan rahatça anlaşılır ki vücut gıdalardan daha fazla besin ve kalori absorbe edebiliyor.

   Çölyak Hastalığıyla Sağlıklı Yaşam

   •    Beslenme ve Diyetetik Uzmanı ile Tanışın: Beslenme ve Diyetetik Uzmanı neleri yiyip yiyemeyeceğiniz hakkında size yardımcı olabilir – evde ve dışarıda yiyeceğiniz yemeği birlikte planlayabilirsiniz. Bir beslenme uzmanı sizin sağlıklı kiloda kalmanıza ve güçlü bir yaşam enerjisi için ihtiyacınız olan tüm besinleri aldığınızdan emin olmanıza yardımcı olur.
   •    Alternatif Tahılları Keşfedin: Gluten içeren tahıllar yerine birçok besleyici ve lezzetli tahıl kullanabilirsiniz. Marketinizle konuşun ve onlardan gluten içermeyen bu tahıllardan getirmesini rica edin.
   •    Gıdanın İçindekiler Hakkında Bilgi Edinin: Birçok paketli ürün buğday, arpa veya çavdardan yapılmış olmasa da gluten içerebilir. Modifiye edilmiş nişasta, malt veya soya sosu gibi maddeler gluten içerebilecek maddelere örnektir.
   •    Paketlerin Üzerindeki ‘Glutensiz’ İfadesine Bakın: Gıda ve İlaç Kurumunun (FDA), yeni getirdiği bir yasaya göre bir gıdanın ‘glutensiz’ şeklinde etiketlenmesi için gluten içeriğinin 20 pmm’den az olması gerekir. Üreticiler glutensiz ürünleri gluten içeren ürünler ile aynı tesiste/hatta yaptığı durumlarda çapraş bulaşmaya sebep olabilirler. Bu gibi durumlarda eğer paketin üstünde de ‘glutensiz’ ibaresi yer almıyorsa, daha sağlıklı bilgi için ürünün üreticisine başvurulmalıdırlar.

   Türkiye’ de Çölyak

   Elde edilen bilgilere göre Sağlık Bilgi Sistemlerinde 2015 Nisan ayı Çölyak Hastalığı raporu olan hasta sayısı 67 Bin 683 tür. Bunun dışında ise Türkiye’de tanı konulmayan 700 bin Çölyak hastası olduğundan bahsediliyor. Toplumda bu hastalık ile ilgili bilincin artmasına yönelik eylemlere hız verilmesi gerekmektedir.