Demir Eksikliğine Karşı Neler Yapılmalıdır ?

Hülya ÖZEL | 19.12.2017

   Demir Eksikliğine Karşı

   Günlük Demir Gereksinmesi: Diyetin hayvansal veya bitkisel kaynaklı besinlere dayalı olması ihtiyaçta farklılık gösterir. Ülkemizde diyetin tahıllara dayalı olması nedeniyle yetişkin erkeklerde günde 10 mg, kadınlarda 15-18 mg, gebe kadınlarda ise 27-30 mg demir tüketimi önerilmektedir. Özellikle kızlarda mensturasyonun (adet kanaması) başlaması ayrıca kızlar ve erkeklerde kas gelişimini artmasına bağlı olarak demir gereksinimi artmakta.

   Demirden zengin kaynakları:
•    Kırmız et, karaciğer, dalak, yürek,
•    Yumurta (özellikle sarısı)
•    Kuru baklagiller (kuru fasulye, nohut, mercimek, barbunya)
•    Kuru yemişler (kabak çekirdeği, ay çekirdeği, çam fıstığı, fındık, fıstık)
•    Kurutulmuş meyveler (erik, kayısı, üzüm, pestil)
•    Kurutulmuş sebzeler ve yeşil yapraklı sebzeler (asma yaprağı, bamya, nane, roka, patlıcan, fasulye, ıspanak)
•    Pekmez, tahin, tahin helvası

   Demir eksikliğinden korunmak için: 

•    Yeterli ve dengeli beslenilmeli,
•    Demir mineralinden zengin olan besinler daha fazla tüketilmelidir.
•    Her öğünde C vitamininden zengin olan sebze (domates, biber, maydanoz…), meyve (limon, portakal, greyfurt, turunç) ve taze sıkılmış meyve sularının tüketilmesi demir emilimini arttırmaktadır. Özellikle nohut, mercimek ve kuru fasulye gibi demir içeriği zengin besinlerin bol salata ya da meyve ile tüketilmesi; onların besin değerini arttırır.
•    Tahıllarda demir emilimi engelleyen fitatların etkisinin ortadan kaldırılması amacıyla ekmek mayalandırılarak yapılmalıdır.
•    Süt ve süt ürünlerini ile birlikte tüketilmesi demir emilimini olumsuz etkileyebilmekteyken, bazı araştırmalar miktarının önemli olduğunu söylemektedir.
•    Demir emilimini engellediği için yemek sırasında ve yemekten hemen sonra çay ya da kahve içilmemelidir. Çok isteniyorsa yemekten bir saat sonra, açık ve limonlu olarak, günde iki-üç bardağı geçmeyecek şekilde çay içilebilir. 



   Demir İlaçları Kullanımı

   Gerektiğinde, ferritin 15 mikrogram/lt’den daha düşük bir düzeydeyse, demir desteği (suplementasyonu) alınmasına ihtiyaç duyulur. Demir ilaçları daha çok aç karnına alınmakta. Bir kısmı sıvı formda flakon içinde ve bu şekilde içilmektedir. Demir ilacı alımında hastalarda bulantı ve kusma, dışkıda koyulaşma, ishal ve kabızlık yaşanabilmektedir. Bu tür durumların önüne geçebilmek için doktor gözetiminde, ilaç gıdalarla birlikte ve düşük dozlarda alınmaya başlanır, sonrasında dozu arttırılabilir.

   Demir ilacının antiasit denen mide haplarının alımından dört saat kadar sonra alınması gerekir. Herhangi bir ilaç kullanıyorsanız doktorunuza danışmadan vitamin/ mineral suplemanı kullanmayın. İlacın etkisini azaltabilir ya da etkileşim sonucu yan etki yapabilirler. Demir ve çinkonun, demir ve kalsiyumun bir arada kullanımı birbirinin emilimini azaltır. Demir ilacı kontrolsüz bir şekilde alınabilecek ilaçlardan değil. Vücutta fazla demir olması kemik iliğinde, karaciğerde ve kalpte birikebilir ve kişiye zarar verebilir. Kandaki miktarı aşırı bir düzeye çıktığında kalp yetmezliği ve siroz gibi sorunlar yaşayabilir. 

   Demir eksikliğinden şüpheniz varsa doktorunuza başvurmanız ve tüm kontrollerinizi yaptırmanız önemli.