Genetiği Değiştirilmiş Gıdalar

Hülya ÖZEL | 19.04.2018

   Genetiği Değiştirilmiş Gıdalar

   Modern biyoteknolojinin gıda üretimine uygulanan şekli olan genetiği değiştirilmiş gıdalar, gittikçe yaygınlaşan kullanım alanıyla, bu gıdaları toplum sağlığı açısından dikkat çekici bir noktaya taşıdı. GDO (Genetiği Değiştirilmiş Organizma)ların sağlık etkileri konusunda güvenilir olduğuna dair görüş bildirenler olduğu gibi, insan sağlığını tehdit ettiği görüşünü dile getiren araştırmacılar da var. GDOların sağlığa zararlı olup olmadığına dair saptamaları yapmak ise beslenme epidemiyolojisi alanındaki zorlukları, risk değerlendirme sürecindeki sorunlar, hayvan deneylerindeki sınırlılıklar ve bilginin tarafsızlığına dair kuşkular nedeniyle zorlaşmakta. 

   GDO içeren ürünler veya GDO’lu ürünler gıda kalitesindeki değişikliklere sebep olmalarıyla birlikte, antibiyotiğe dirençlilik ve potansiyel toksisite geliştirebilirler veya hedef olmayan organizmalara gen kaçışı nedeniyle doğal çeşitliliğin bozulmasına, muhtemel yeni virüs ve toksin oluşumuna neden olabilirler. Aynı zamanda genetik zenginlik için de tehdit oluştururlar. Genetiği değiştirilmiş bütün bu gıdaların insan sağlığı üzerine etkileri, doğrudan hayvanlar üzerinde yapılan testler veya GD ürünlerin ekildiği alanlarda hayvanlar ve insanlar üzerine etkileri incelenerek tespit edilmeye çalışılmış ve potansiyel riskler taşıdıkları bilimsel araştırmalar sonucu ortaya çıkarılmıştır. Toplum ise içeriğini bildiği, doğal ve sağlıklı gıda tüketiminden yana olduğundan GDOlu ürünlere sıcak bakmamakta. Tüketicinin alacağı ürünün GDOlu olup olmadığını bilmek istemektedir. Bu nedenle tüketicinin tercihine göre seçim yapabilmesi için ürünlerin GDOlu etiketi taşımasının ve bu konudaki yasal düzenlemelerinin tamamlanmasının yanı sıra GDO konusunda halkın bilinçlendirilmesi ve bu konudaki eğitimlere önem verilmesinin son derece önemli olduğu düşünülmektedir. Risk değerlendirmesi yapmak ve güvenli olduğu kanıtlandıktan sonra teknolojinin nimetlerinden yararlanmak insanlığın yararına olacaktır.

    Günümüzde üretilmekte olan GDG’ler:

  • Zehirlik potansiyeli azaltılmış GDG’ler, 
  • Herbisid ve insektisidlere dirençli soya fasülyesi, mısır, pamuk cinsleri 
  • Asya ülkelerinde görülen kronik beslenme yoksunluğuna yönelik demir ve vitaminlerden zenginleştirilmiş pirinç, 
  • Afrika’da ürünlere zarar veren bir virüse karşı dirençli hale getirilmiş tatlı bir patates türü,
  • İklim koşullarındaki aşırı değişimlere dirençli çeşitli bitki türleri
  • Hepatit B gibi bulaşıcı hastalıklara karşı insan aşıları içeren muzlar,
  • Normal olgunlaşma sürecinden hızlı gelişen balıklar, 
  • Erken ürün veren çeşitli meyve ve sebze türleridir.

   Durum böyleyken soframızda doğrudan ve dolaylı olarak yer alanların çoğunda genetiği değiştirilmiş gıdalar bulunmaktadır. Bunları şöyle sıralayabiliriz…



GDO'lu Mısırın tamamen kendisinden üretilen ürünler: Mısır yağı, mısır gevreği, mısır unu, mısır cipsi, mısır nişastası, mısır konservesi

GDO'lu mısırdan elde edilen nişasta bazlı tatlandırıcıların ( glikoz şurubu, fruktoz şurubu ) kullanıldığı ürünler: Kolalar, gazozlar, meyve suları, kekler, bisküviler, bebek bisküvileri, çubuk krakerler, mısırlı bebe kahvaltısı.

GDO'lu mısır nişastasının kullanıldığı ürünler: Gofretler, bebek bisküvileri, normal bisküviler, hazır çorbalar, et suyu tabletleri, mayonez, çikolatalı pudingler, makarna sosu, ketçap

GDO'lu Soyanın tamamen kendisinden üretilen ürünler: Soya yağı, soya etli kıyma, soya cipsi, soya unu, hazır soya köftesi

GDO'lu soya ununun kullanıldığı ürünler: Gofretler, bisküviler

GDO'lu soyadan elde edilen soya lesitininin kullanıldığı ürünler: Kekler, bisküviler, gofretler, bebek bisküvileri, çubuk krakerler, pudingler, çikolatalı krem, sütlü peynirli pekmezli bebe kahvaltısı, devam sütü, çikolata, margarin

GDO'lu soya proteininin kullanıldığı ürünler: Hazır hamburger köftesi, salam, sucuk, sosis, çikolata,

GDO'lu kanolanın kullanıldığı ürünler: Kanola yağı, margarin

GDO'lu pamuğun kullanıldığı ürünler: Margarin

GDO'lu pamuk'dan elde edilen pamuk yağı, çeşitli sıvı yağlarda ve yukarıda margarinde de görüldüğü gibi bazı gıda maddelerinde kullanılmaktadır. GDOlu pamuğun asıl kullanım alanı tekstil sanayisidir.