Solanin Zehirlenmesi Nedir ve Tedavisi Nasıl Olmalıdır ?

Fatih TEKSÖZ | 17.06.2018

   Solanine Nedir ve Zehir Etkisi Var mıdır?

   Acı ve zehirli olan, glyco-alkaloid C45H73NO15, patates sürgünü, ve domatesten elde edilir. Ayrıca uyuşturucu özelliğinden dolayı epilepsi tedavisinde de kullanılır. Bileşiminde alkaloid solanidine ve karbonhidrat (glyco-) uzantıları bulunur. 

   Solanine yaprak, meyve ve yumru gibi bitkinin herhangi bir yerinde bulunabilir. Küçük miktarlarda dahi çok zehirlidir. Böcek ve mantar öldürücü özelliği vardır. Bu nedenle bitkilerin doğal korunma aracıdır. Solanine ve bir başka glycoalkoloid olan chaconine salgılayan patatesler, bu salgılarla böceklere, hastalıklara ve yırtıcı hayvanlara karşı kendilerini korurlar. Patatesin sapı ve yaprakları büyük oranda glycoalkaloid içerir.

   Ticari olarak satışa sunulan patatesler solanine miktarı açısından taramadan geçirilmiş ve solanine miktarı 0.2mg/g ‘dan daha az bulunmuştur. Bununla birlikte ışığa maruz kalan ve yeşillenmeye başlayan patatesler 1mg/g veya daha fazla solanine oranına sahip olabilirler ve bu dozda solanine içeren kabuklu bir patates tehlikelidir .

   Solanine zehirlenmesi

   Solanine zehirlenmesi öncelikle sindirim ve sinirsel bozukluklara neden olur. Mide bulantısı, ishal, kusma, mide krampları, boğaz yanması, baş ağrısı ve baş dönmesi gibi belirtileri vardır. Çok ciddi durumlarda ise halisünasyon, şuurunu kaybetme, felç olma, ateşlenme, sarılık, gözbebeklerinin büyümesi gibi belirtiler gözlemlenmiştir.

   Olgun patateste sadece % 0.05 oranında solanin bulunur. Fakat eski, yeşillikler içinde, filizlenmiş patateslerde, konsantrasyonu belirgin şekilde artmaktadır.
Kan içine 200-400 mg zehirin salınması ölümcül bir sonuca yol açar. Ve toksinin emilimi tam olarak gerçekleşmediğinden, kanda böyle bir toksin içeriğinin indüklenmesi için, daha fazla solanin bağırsağa girmesi gerekir. Fakat bu miktarda solanin yemek oldukça sorunludur. Belirtiler, sindirimden 8-12 saat sonra ortaya çıkar, fakat yüksek solanine içeren yiyecekler yendiğinde 30 dakika içerisinde belirtileri görülebilir.

   Solanine yoğun olarak patatesin kabuğunda veya hemen kabuğun altında bulunur. Soyulmuş patates, soyulmamış patatesten %30-80 daha az solanine içerir. Yeşil patatesler her zaman soyulmalıdır. Solanine ve chaconine patatesin sürgününde de bulunur.

   Patatesleri 170° C ‘de kızartmak glycoalkaloid oranını düşürür, ama kaynatmanın etkisi yoktur, mikrodalga ise biraz etkilidir.

   Zehirlenme Durumunda Yapılacak Yardım

   Solanin ile zehirlenmede ilk yardım, bağırsaktan zehirin salınmasına indirgenir. Bunu yapmak için, mide zayıf bir potasyum permanganat çözeltisi ile yıkanır. Ardından, sorbentler grubundan aktif karbon veya diğer ilaçlar verilir. Sulu içecekleri içmeniz tavsiye edilir: jöle, süt, yumurta akı. Onlar laksatifler, büzgüler (tanen, meşe kabuğu) verilir. Tüm bunlar, mümkün olan en kısa sürede zehirlenme şüphesiyle erken bir aşamada yapılır.Sonrasında bir ambulans çağrılıp en yakın sağlık kurumuna müracaat edilmelidir.




Gıda Bilgi Online Alışveriş Sayfamız için tıklayınız.